Mushin

Και το «μπέρδεμα» με τα συστήματα αυτοάμυνας

Αυτοάμυνα. Μία λέξη, πολλές έννοιες έχουν αποδοθεί από διάφορους.

Κάποια στιγμή έγινε μια προσπάθεια να οριοθετηθούν οι αρχές που πρέπει να διέπουν τον όρο Αυτοάμυνα. Εκεί είναι που εμφανίζονται άνθρωποι των υπηρεσιών ασφαλείας, των «ειδικών δυνάμεων» (μπορεί και κάποιοι να ήταν) ημιμαθείς κατά την άποψη μου, οι οποίοι προβάλλοντας μπροστά την βιτρίνα της θεωρίας – πρόληψης, πουλάνε σύστημα αυτοάμυνας και με πρακτική εφαρμογή. Τελικά ο κοινός παρανομαστής όλων των συστημάτων παραμένει η θεωρία, καθώς η πράξη λίγο ή πολύ διαφέρει από σύστημα σε σύστημα, έχοντας όμως όχι κοινές αρχές, αλλά κοινές τεχνικές και νοοτροπίες. Αρχές, δεν υπάρχουν πουθενά.
Κάθε πολεμική Τέχνη ή μαχητικό άθλημα το χαρακτηρίζουν οι αρχές που ακολουθεί και αυτές είναι στα περισσότερα στυλ, κοινές!

Το λάθος λοιπόν στα στυλ αυτοάμυνας είναι ότι έχουν αρχές σαν θεωρία, αλλά στην πράξη δεν μετουσιώνονται αυτές, σε αρχές και πρωτόκολλα. Αντιθέτως στα παραδοσιακά στυλ ή στα κλασσικά μαχητικά αθλήματα (Πάλη, πυγμαχία, παγκράτιο), ο μαθητής δεν ασχολείται καθόλου με θεωρία, αλλά μόνο με πράξη. Με αυτόν τον τρόπο οι αρχές του στυλ, του βγαίνουν αυτόματα, και στην πράξη!


Είναι αδύνατον ο μαθητής της αυτοάμυνας των σύγχρονων συστημάτων, που υπόσχονται θαύματα με λίγα μόνο μαθήματα, να μπορεί να διαχειριστεί καταστάσεις που περνάνε από απλή απεμπλοκή σε μάχη επιβίωσης. Κι αυτό διότι δεν βιώνει εμπειρίες συνειδησιακές στην εκπαίδευσή του παρά μονάχα σενάρια τυποποιημένα με μπουνιές, κλωτσιές, γονατιές, βασισμένα όλα στην δύναμη.  Δύναμη, στις πολεμικές τέχνες εννοούμε την τέλεια εκτέλεση της τεχνικής, με ταχύτητα και ακρίβεια, και την σκλήρυνση των άκρων που κτυπούν τον αντίπαλο. Γίνεται αντιληπτό λοιπόν, ότι με λίγους μήνες εκπαίδευσης σε σκληρές τεχνικές, το μόνο που θα καταφέρει κάποιος στον δρόμο είναι να σπάσει τα χέρια του ή τα πόδια του.  Αντίθετα στα παραδοσιακά στυλ, είναι τέτοια η εκπαίδευση όπου ο μαθητής μπορεί να αισθανθεί την απειλή και το μέγεθός της και να δράσει αυτοματοποιημένα, καθώς η εκπαίδευση είναι στηριγμένη σε νοήματα που αναβλύζουν μέσα από την μακροχρόνια και συνεχή εξάσκηση, όχι μόνο των τεχνικών αλλά και των εθιμοτυπικών και άλλων στοιχείων που συνθέτουν μια προπόνηση σε κάποιο παραδοσιακό στυλ. Τα παραδοσιακά στυλ, δεν προσπαθούν να κάνουν προσομοιώσεις επικίνδυνων σεναρίων όπως τα σύγχρονα στυλ αυτοάμυνας.

Τα παραδοσιακά σε εκπαιδεύουν σε αποδεδειγμένες τεχνικές, τακτικές, νοοτροπίες μάχης που έχουν βγει από τα πεδία των μαχών. Παράλληλα καλλιεργούν το Randori, την ελεύθερη εξάσκηση, όπου δεν έχει καμία σχέση με το sparring ή τις προσομοιώσεις. Στο Randori, προσπαθείς να αισθανθείς τον αντίπαλο σου και όχι να του πάρεις σημεία ή να τον νικήσεις. Προσπαθείς να γίνεις ένα με ότι σε απειλή πραγματικά, χωρίς να χρειάζεται να κάνεις τίποτα περιττό. Έτσι μαθαίνεις να γνωρίζεις τον κίνδυνο και να γίνεσαι ένα με αυτόν. Αυτές όλες είναι συνειδησιακές καταστάσεις που ο δάσκαλος δημιουργεί στους μαθητές, μέσα στο πέρασμα του χρόνου μαθητείας.

Αυτό που υπόσχεται η αυτοάμυνα – με λίγα μαθήματα ή σεμινάρια, είσαι έτοιμος να αντιμετωπίσεις επικίνδυνες καταστάσεις- είναι ουσιαστικά μια πλάνη. Ένα σύστημα μαχητικής τέχνης όμως, όπως είναι το παραδοσιακό Ju Jitsu ή το παραδοσιακό Καράτε, χρειάζεται μακροχρόνια εξάσκηση για να αναπτυχθούν αυτές οι ιδιότητες. Γι αυτό λέμε πως το παραδοσιακό Ζου Ζίτσου στην ουσία είναι νοήματα και όχι τεχνικές. Οι τεχνικές είναι το μέσον για να αντιληφθούμε αυτά τα νοήματα!

Το πρόβλημα με τα διάφορα συστήματα αυτοάμυνας που υπάρχουν, είναι ότι αυτά, δεν είναι βασισμένα σε θεμελιώδεις αρχές μάχης κοντινής εμβέλειας, αλλά σε τεχνικές τις οποίες έχουν πάρει από διάφορα συστήματα πολεμικών τεχνών και «πιεστικά» προσπάθησαν να τις παντρέψουν μεταξύ τους.

Έτσι, συστήματα πολύ δημοφιλή σε όλο τον κόσμο τα τελευταία χρόνια,  προσπαθούν να ενώσουν τεχνικές και τακτικές από διάφορα μαχητικά αθλήματα και μαχητικές τέχνες, σε όλες τις ζώνες μάχης χωρίς όμως να δένουν όλα αυτά στην πραγματικότητα. Αποτέλεσμα τέτοιων προσπαθειών είναι να κτίζουν μια ψευδή αίσθηση αυτοπεποίθησης και ασφάλειας, τα οποία καταρρίπτονται παταγωδώς, στην πρώτη πραγματική συμπλοκή.

Αντίθετα υπάρχει τα τελευταία χρόνια η πεποίθηση στην κοινότητα των μαχητικών τεχνών, ότι τα παραδοσιακά συστήματα μάχης πλέον «δεν δουλεύουν». Αυτό βέβαια είναι ψευδές και μόνο άτομα χωρίς σοβαρή παιδεία στις πολεμικές τέχνες, μπορούν να πουν κάτι τέτοιο. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που αυτή η φράση, είναι τακτική των ανθρώπων που καλλιεργούν τις σύγχρονες μαχητικές τέχνες που προανέφερα παραπάνω που δεν έχουν υποδομή, παράδοση και ανάλογη κουλτούρα και παιδεία, προσπαθώντας μειώνοντας την αποδεδειγμένη αξία των παραδοσιακών πολεμικών τεχνών, στα πεδία των μαχών, να ανεβάσουν την δική τους αναπόδεικτη αξία.

Η μοναδική ουσία των μαχητικών τεχνών, είναι να υπάρχει δράση δίχως σκέψη και το περιγράφει απόλυτα ο παρακάτω διάλογος που δανείστηκα, από το υπέροχο βιβλίο τουJoe Hyams «το Ζεν στις Πολεμικές Τέχνες». 

Mushin = «όχι νους»

– Να δράσεις χωρίς σκέψη, όταν δεχτείς απειλή.

– Και πως το πετυχαίνεις αυτό;

– Μέσα από την συνεχή εξάσκηση στις αρχές των παραδοσιακών συστημάτων μάχης.

– Και πόσο χρόνο θα χρειαστεί;

– Όσο το αναζητάς τόσο θα απομακρύνεται αυτό.

– Και πως θα φτάσω σε αυτό το επίπεδο;

– Σου είπα μέσα από την συνεχή εξάσκηση. Απλά θα πρέπει πάντα να είσαι χαλαρός και συγκεντρωμένος, σε αυτό που κάνεις. Κάποια στιγμή θα έρθει μόνο του και θα δράσεις χωρίς να το σκεφτείς, κι όταν συμβεί αυτό και θα έχει τελειώσει, τότε θα ξέρεις τι είναι το “Mushin”.

«Ο τρόπος που το αναζητάς λοιπόν είναι όλη η ουσία στις πολεμικές τέχνες. Τα σύγχρονα στυλ προσπαθούν να εφεύρουν τρόπους ώστε να το κατακτήσουν, με αποτέλεσμα να το απομακρύνουν όλο και πιο πολύ…καθώς αυτό απλά σου αποκαλύπτεται όταν είσαι έτοιμος και αυτό το γνώριζαν οι παλιοί..»

 

Νεκτάριος Λυκιαρδόπουλος

Comments are closed.